Vertaalbureau
Diensten
Kennis
Tarieven
Contact
Cursus
Tsjechisch Intensief
Toetsenbord
Cultuur
Portretten
Kalender
Literatuur
Pantheon
Tsjechisch
Engels

www.tsjechisch.nl

TSJECHISCHE PORTRETTEN (XX)

Josef Václav Myslbek, een nationaal beeldhouwer

Voor de meeste Pragenaars is den naam Myslbek een begrip. Hij is immers de schepper van het imposante ruiterstandbeeld van de heilige Václav (Wenceslaus) op het gelijknamige plein, dat zo vaak in het nieuws was door politieke demonstraties. Hier liet de beroemde keizer Karel IV in 1348 de Paardenmarkt aanleggen. Reeds rond 1680 stond op dit plein een monument voor Václav, de patroonheilige van Bohemen en tevens martelaar voor het christelijk geloof, die in 929 door zijn broer Boleslav I werd vermoord.
In 1888 schiep Myslbek dit indrukwekkend ruiterstandbeeld, dat in de jaren 1912-1914 (rond de onafhankelijksverklaring van Tsjechoslowakije) werd geplaatst.

Josef Václav Myslbek werd in het turbulente revolutiejaar 1848 in Praag geboren en overleed daar in 1922. Na zijn studie voor beeldhouwer volgde al vrij spoedig een benoeming als professor aan de Praagse Kunstacademie. Deze getalenteerde kunstenaar ontwikkelde zicht tot een nationale figuur door zijn grote scheppingskracht en zijn voorkeur voor historische, allegorische en religieuze, typisch Tsjechische motieven.

Myslbek werd de leermeester van een gehele generatie van beeldhouwers. Kenmerkend is het realisme van vele van zijn monumentale sculpturen, niet alleen van Wenceslaus maar ook van de bekende hussietenleider đińka in Tábor of van beroemde persoonlijkheden van de nationale wedergeboorte, zoals Palacký, Mácha, Kollár en Smetana.
In de Sint-Vitusdom treft men het beeld van de heilige Methodius aan, vervaardigd door de jonge Myslbek. Hier bevindt zich ook één van de meest bewonderde werken uit de dom: het meer dan twee meter hoge, in brons gegoten monument ter nagedachtenis aan kardinaal Friedrich J. Schwarzenberg, aartsbisschop van Praag van 1849 toto 1885, eveneens een indrukwekkend sculptuur van Myslbek.

Tot 1948 stonden op de Palacký-brug enkele beelden van de kunstenaar, die nu te vinden zijn in het park op Vyšehrad. De motieven van deze beelden zijn ontleend aan Tsjechische sagen en legenden.

Historische figuren rond het ruiterstandbeeld
De verering voor de Boheemse schutspatroon Wenceslaus (Václav) werd vooral door keizer Karel IV gestimuleerd. Het beeld geeft een goede indruk van de middeleeuwse opvatting over de christelijke ridder. Hoog troont de indrukwekkende figuur van Václav op zijn sokkel, omringd door andere nationale figuren: Procopius, Agnes van Bohemen, Ludmila en Adalbert. Het beeld van de heilige Adalbert draagt de trekken van de meest kunstenaar bevriende aartsbisschop van Praag, kardinaal graaf Schrönborn. Over de genoemde heiligen nog het volgende: Wenceslaus de Heilige (ca 905-929), hertog van Bohemen, werd door zijn grootmoeder Ludmila christelijk opgevoed. Hij bevorderde de missie van het Duitse bisdom Regensburg, maar kwam hierdoor in conflict met de ten dele nog heidense adel en zijn broer Boleslav I, die hem vermoordde. Hij is de nationale heilige van het Tsjechische volk. Aan hem herinnert ook het beeldje in de Wenceslauskapel van de St. Vituskathedraal uit het jaar 1373. Ook Václavs grootmoeder Ludmila is op het monument vertegenwoordigd. Zij werd gedoopt door de "Slavenapostel" Methodius. De vorstin, echtgenote van de Boheemse hertog Bořivoj I, verzette zich tegen de heidense reactie, die optrad tijdens de minderjarigheid van haar kleinzoon, de genoemde Wenceslaus en werd daarom gevangengezet en in 921 vermoord. Ook zij wordt als een heilige vereerd.

Adalbert (Vojtěch) van Praag (956-997), eveneens martelaar en heilige, kwam uit een adellijke Boheemse familie en werd opgenomen in de Benedictijnerorde. In 983 zag hij zich gewijd tot de tweede bisschop van Praag Hij slaagde er niet in de nog deels heidense Bohemers van hun oude vóórchristelijke gebruiken af te brengen. Daarom verliet hij Praag en trad in Rome in een Benedictijnerklooster. Maar de paus gelastte hem in 992 terug te keren naar Praag, waar hij het klooster Břevnov stichtte. Zijn missie onder de heidense Pruisen kostte hem het leven (23 april 997). Paus Silvester II verklaarde Adalbert in 999 heilig. Zijn relikwieën werden in 1039 overgebracht naar Praag waar zij eerst in 1880 gij herstelwerkzaamheden aan de kathedraal zijn teruggevonden.

Agnes van Bohemen (1282) zuster van Václav I, was de stichtster en eerste abdis van het oudste middeleeuwse hospitaal in Bohemen dat de geest van de heilige Franciscus ademde. Met Bohemens nationale wedergeboorte in de vorige eeuw werd de heilige Agnes als landspatrones in het centrum van de Tsjechische nationale traditie geplaatst. Zij wordt ook vereerd als oprichtster en beschermvrouwe van de ridderorde der kruisheren met de rode ster. Aan Agnes herinnert ook het door haar gestichte Klooster van de Heilige Agnes van Bohemen in de Staré Město (Na Františku), dat in de tweede helft van de dertiende eeuw werd gebouwd.

De relikwieën van de genoemde heilige Procopius (Prokop) bevinden zich sedert 1588 in de Allerheiligenkapel op de Praagse burcht. Procopius was één van de stichters van het klooster aan de Sázava, waar toto de verdrijving der monniken in 1097 de Slavische liturgie, erfenis van de Slavenapostolen Cyrillus en Methodius werd onderhouden. Volgens de legende had de abt van het klooster de Tsjech Procopius Duitse monniken uit het klooster verdreven. Blijkbaar was ook hier sprake van een nationaal-religieus conflict. Toch liet de paus Procopius in 1204 heilig verklaren.

Ongetwijfeld is het beeld van de heilige koning Václav, omringd door de andere genoemde heiligen, het meest imposante monument in Praag, ook al is het standbeeld van Jan Hus op het Staroměstské náměstí van Ladislav Šaloun (vervaardigd tussen 1905 en 1915) eveneens een indrukwekkende getuigenis van Tsjechisch bewogen geschiedenis. Met het monument voor Václav is ook de naam van zijn schepper Myslbek vereeuwigd.


www.tsjechisch.nl - Copyright ZBB Vertaalbureau - e-mail: zbb@tsjechisch.nl