Vertaalbureau
Diensten
Kennis
Tarieven
Contact
Cursus
Tsjechisch Intensief
Toetsenbord
Cultuur
Portretten
Kalender
Literatuur
Pantheon
Tsjechisch
Engels

www.tsjechisch.nl

TSJECHISCHE PORTRETTEN (XXII)

De Schwarzenbergs, een machtige Boheemse familie

Twee adellijke families hebben sinds de middeleeuwen een groot deel van Bohemen beheerst: De Rosenbergs (Rožmberk) en de uit Beieren afkomstige Schwarzenbergs, welke laatste in de veertiende eeuw bijna half Bohemen in bezit hadden. Het Praagse Paleis Schwarzenberg op het Hadtsjin plein (Hradčanské náměstí) dat eens aan de Rosenbergs behoorde, ging in 1719 over aan familie Schwarzenberg. Een eerdere eigenaar graaf Jan van Lobkowitz gaf na een brand in 1541 aan een Italiaanse stijl te bouwen. Kenmerkend voor het paleis zijn de (gerestaureerde) sgraffito-decoraties en de kroonlijsten naar Noorditaliaans voorbeeld. Fresco's uit de late 16de eeuw met thema's uit de Griekse mythologie sieren de platfonds. Het Schwarzenberg paleis is één van de mooiste renaissance-paleizen in Bohemen en geeft een goede indruk van de rijkdom en macht van de Boheems-aristocratie.

Als het stamslot van de Schwarzenbergs (dat overigens ook eerder aan de Rosenbergs heeft behoord) kan men het kasteel van Český Krumlov (Krumau) in Zuid-Bohemen beschouwen. Het stadje Veský Krumlov is een monument op zichzelf en heeft volledig zijn middeleeuwse karakter behouden.

Sprookjeskasteel
Voorts bezaten de Schwarzenbergs nog het sprookjeskasteel van Hluboká nad Vltavou (vroeger Frauenberg geheten), dus aan de Moldau (Vltava) gelegen. In het kasteel bevindt zich een portrettengalerij van de familie Schwarzenberg. In 1661 werd het slot door Johann Adolf zu Schwarzenberg, een hoge Oostenrijkse hofdignitaris, gekocht. In 1676 werd hij in de stand van rijksvorst verheven. In de trant van het Engels Windsor Castle liet men het imposante bouwwerk met 144 vertrekken in de jaren 1841 tot 1871 in neogotische stijl (typisch voor de Romantiek) verbouwen. Dit merkwaardige uiterlijk (Tudorstijl in Bohemen!) heeft het kasteel tot op heden behouden. Het interieur herinnert aan de Hollandse renaissance. Hluboká (van hluboký: diep) moest de hoofdzetel van de familie worden, die ook landgoederen in Zuid-Bohemen, Stiermarken en Slovenië bezat en bovendien nog stadspaleizen in Wenen en Praag! De Schwarzenbergs waren grote kunstverzamelaars, zoals blijkt uit de collectie van zevenenvijftig 17e eeuwse Vlaamse wandtapijten, waarvan een aantal door de schilder Jacob Jordaens is ontworpen. Ook hier een verzameling Nederlandse en Vlaamse 17e eeuwse schilderkunst. Op de Praagse Nationale Galerie na is de bij het kasteel behorende kunstcollectie de grootste van Bohemen. Een derde slot van deze familie grand seigneurs is het kasteel Orlík in Orlík nad Vltavou, sedert 1719 in het bezit van de Schwarzenbergs en onder meer bewoond door Karl Philipp zu Schwarzenberg hertog van Krumau (Krumlov) (1771-1820), die in de bekende slag bij Leipzig (1813) Napoleon versloeg. Merkwaardig genoeg is er in het kasteel een Napoleon-museum gevestigd, waar geschenken van de Franse keizer aan zijn latere tegenstander zijn uitgestald. Het schijnt, dat de Corsicaan groot respect had voor de strategische kwaliteiten van Schwarzenberg. Maar er was meer. Als Oostenrijks gezant in Parijs voerde Karl Philipp de onderhandelingen voor het huwelijk tussen Napoleon en zijn latere echtgenote Marie Louise! De weduwe van de maarschalk, Anna, genoemd "Fürstin Nanni", kreeg bekendheid om haar literaire salon in Wenen. Voorts noem ik van de familie nog kardinaal Friedrich Josef zu Schwarzenberg, aartsbisschop van Salzburg en later van Praag (1885), van wie een beeld is te vinden in de Sint-Vituskathedraal. Het is een meer dan twee meter hoog bronzen beeld van de beroemde beeldhouwer Josef Václav Myslbek (1848-1922), die beschouwd wordt als één van de grote kunstenaars van de Tsjechische nationale wedergeboorte. Het is één van de meest bewonderde beelden in de kathedraal!

Felix, prins van Schwarzenberg, steunpilaar van de Habsburgers
Een belangrijke rol in de Oostenrijkse politiek was weggelegd voor Felix, prins zu Schwarzenberg, ook geboren in het Zuid-Boheems Veský Krumlov, die leefde van 1800 tot 1852. Hij kreeg de rang van veldmaarschalk. Door de invloed van zijn zwager Windischgrätz, die in 1848 de revolutie in Praag bloedig had onderdrukt, werd hij in hetzelfde jaar premier van een ontredderde Donaumonarchie. Hij was een trouw volgeling van de Habsburgers en maakte zich bij de Bohemers gehaat door zijn reactionaire politiek. Graaf Felix zu Schwarzenberg maakte de Donaumonarchie toto een absolutistische en centralistische staat waar minderheden als Hongaren, Italianen, Kroaten en Tsjechen nauwelijks rechten bezaten.

Tot het revolutiejaar 1848 omvatte het bezit van de Schwarzenbergs in Bohemen 640.000 hectare met 230.000 onderdanen, waarbij nog landgoederen in Beieren, Stiermarken, Salzburg en andere delen van Oostenrijk kwamen. Geen wonder, dat deze Bohemers tot de steunpilaren van de Habsburgse monarchie behoorden. Na de revolutie van 1848 werd het bezit ingekrompen toto 178.000 hectare. De toenmalige eigenaar Johann Adolf II moderniseerde de landbouw en verbeterde de industriële verwerking van landbouwproducten.

Maar de tijden veranderden. Met de ondergang van de Donaumonarchie in 1918 scheen ook de rol van de Schwarzenbergs te zijn uitgespeeld. Friedrich zu Schwarzenberg koos echter als Bohemer de zijde van het nieuwe Tsjecho-Slowaakje bewind van Masaryk en Beneš. De familie kon tot 1948 (toen de communisten de landgoederen van de adel confisqueerden) een deel van zijn bezit behouden. Gedurende eeuwen heeft de familie Schwarzenberg politiek en cultureel in Tsjechië een belangrijke rol vervuld.

De jongste invloedrijke telg uit dit befaamde geslacht is Karl von Schwarzenberg. Hij was enige tijd hoofd van de presidentiële staf van de president Havel. Bovendien was hij voorzitter van de Commissie voor de Mensenrechten van de Raad van Europa. Sinds juli 1992 is hij voorzitter van de stichting "Bohemiae" ter bevordering van de Tsjechische industrie en de kennis over Tsjechië in het buitenland. Hij stelde met Tsjechische kunsthistorici een schitterende publicatie samen: "Praag. De burcht en haar kunstschatten" (1994), in Nederland uitgegeven bij Schuyt. De liefde voor de kunst ontbrak ook bij deze Schwarzenberg niet!


www.tsjechisch.nl - Copyright ZBB Vertaalbureau - e-mail: zbb@tsjechisch.nl